چند نکته کوتاه و خواندني درباره حرم امام رضا (ع)

چند نکته کوتاه و خواندنی درباره حرم امام رضا (ع)

Rate this post

چند نکته کوتاه و خواندنی درباره حرم امام رضا (ع)

در مورد حرم و تاریخچه حرم

نکته۱

در سال ۲۰۳ و به قولى ۲۰۲ هجرى قمرى که حضرت رضا علیه السلام در طوس به شهادت رسیدند.

بدن مطهر آن امام همام را در باغ حمید بن قحطبه و در کنار قبر هارون خلیفه عباسى به خاک سپردند .

نخستین بناى حرم مطهر همان بقعه هارون الرشید است که بعدها حرم را روى دیوارهاى قدیمى آن بنا نهادند و از آن به بعد طوس به مشهد الرضا تغییر نام یافت.

قدیمی ترین عکس از حرم امام رضا

قدیمی ترین عکس از حرم امام رضا

نکته۲

در سال ۴۰۰ هجرى قمرى به دستور سلطان محمود غزنوى بناى بقعه و حرم تجدید بنا و مناره‎اى بر آن افزوده شد .

پس از آن در زمان‎هاى مختلف اقداماتى به مرور صورت گرفته است .

سقا خانه در سال 1352

سقا خانه در سال ۱۳۵۲

نکته۳

سنگ مرقد نخستین که برای مشخص نمودن مدفن امام بر زمین نصب شده، سنگ بنای ساخت ضریح هم بوده است.

آنچه مسلم است تا قرن هشتم هجری قمری ضریحی بر مضجع شریف نصب نبوده است.

صحن عتیق حرم امام رضا

صحن عتیق حرم امام رضا

نکته۴

در ابتدا حرم مطهر به صورت بنایی ساده، با مصالح ویژه آن دوران بنا شده بود، چنانکه بقعه مطهر تنها یک در ورودی ساده در پیش روی مبارک داشت و دارای تزئیناتی مختصر به سبک آن زمان بود.

نکته ۵

مشهور است که از زمان صفویان گذاشتن ضریح بر مرقد امام مرسوم شده است .

برخی احتمال دادند که ساخت ضریح از عصر تیموریان متداول گشته است.

نکته۶

ضریح اول، ضریحی چوبی بوده، با تسمه‎های فلزی و پوششی از صفحات طلا و نقره.

این ضریح در زمان شاه طهماسب صفوی یعنی سال ۹۵۷ هجری قمری ساخته و بر روی صندوق چوبی مضجع منور نصب می‎شود.

در سال ۱۳۱۱ همزمان با تعویض صندوق به دلیل فرسودگی پایه‎ها ضریح برچیده شده، پوشش طلا و نقره و جواهرات آن از چوب‎ها جدا و به خزانه آستان قدس منتقل می‎شود.

تعزیه‌خوانی در صحن عتیق سال 1267 هجری شمسی

تعزیه‌خوانی در صحن عتیق سال ۱۲۶۷ هجری شمسی

نکته۷

ضریح دوم، ضریحی بوده فولادی مرصع، معروف به ضریح نگین نشان.

این ضریح در سال ۱۱۶۰ به دستور شاهرخ فرزند رضا قلی میرزا نوه نادرشاه ساخته و به وقف بر فراز مرقد شریف نصب می‎شود.

ضریح فولادی یا ضریح نگین نشان سقف نداشته، پنجره‎ها و شبکه‎های چهار طرف آن دارای گوی و ماسوره‎هایی بوده است که با نگین‎های کوچک یاقوت و زمرّد تزیین یافته و تعداد آنها به ۲۰۰۰ بالغ می‎شده است.

به دلیل وضعیت ویژه این ضریح ذیلاً به عین کتیبه آن اشاره می‎شود.

«نیاز رحمت ایزد مستعان، و تراب اقدام زوّار این آستان ملک پاسبان، سبط سلطان نادر شاه الحسینی الموسوی الصفوی، بهادرخان به وقف و نصب این ضریح و قبه‎های مرصع چهار گوشه ضریح مقدس مبارک موفق گردید. ( سنه ۱۱۶۰قمری) »

نکته۸

در زمان تولیت میرزا سعیدخان برای مصون ماندن نذورات داخل ضریح دوم ، شبکه و پوشش طلایی روی ضریح منور قرار می‎گیرد، و بدین ترتیب سقف آن پوشش می‎یابد.

این ضریح به دلیل وقف دائمی بودن تا قبل از شروع عملیات جایگزینی و نصب اخیر ضریح مطهر جدید یعنی پنجمین ضریح بر مضجع شریف و زیر ضریح پیشین قرار داشت.

ضمن عملیات اخیر محل نصب این ضریح تغییر یافت و به قسمت تحتانی حرم مطهر منتقل گردید.

صحن آزادی سال 1346

صحن آزادی سال ۱۳۴۶

نکته۱۰

در عصر پادشاهی فتحعلی شاه قاجار ضریحی فولادی و ساده به ابعاد (۳×۴) و ارتفاع ۲ متر ساخته و روی ضریح نگین نشان (ضریح دوم) نصب می‎شود که در اصل ضریح سوم محسوب می‎شود.

سقف ضریح سوم با چوب‎های طلاکوب پوشش داشته است.

در سمت پایین ضریح در کوچک مرصعی قرار داشته است.

به دلیل کوچکی و غیر مناسب بودن این ضریح پس از مدتی برداشته شده و به جای آن ضریح چهارم نصب می‎گردد.

در حال حاضر این ضریح در موزه مرکزی آستان قدس رضوی در معرض تماشای بینندگان قرار دارد.

نمای ضریح فولادی حرم امام رضا (ع) ۱۳۱۵

نمای ضریح فولادی حرم امام رضا (ع) ۱۳۱۵

نکته۱۱

ضریح چهارم ضریح ملمع یا ضریح طلا و نقره، معروف به شیر و شکر است.

این ضریح در سال ۱۳۳۸ بر روی ضریح نگین نشان یا ضریح دوم نصب می‎گردد.

طراحی ضریح چهارم توسط مرحوم استاد حافظیان انجام یافته و تحت نظارت ایشان کار اجرا و قلمزنی توسط مرحوم استاد هنرمند حاج محمد تقی ذو فن اصفهانی انجام گرفت.

ضریح چهارم دارای ۰۵/۴ متر طول و ۰۶/۳ متر عرض و ۹۰/۳ ارتفاع و ۱۴دهانه به نشان چهارده معصوم بوده است.

اضافه بر بهره‎برداری از طلا و نقره و جواهرات .

در چهار گوشه ضریح چهار خوشه انگور به عنوان نمادی از نحوه شهادت حضرت قرار داشت.

بالای کتیبه سوره مبارکه «یس» و بر لب ضریح چهل و چهار برگ از نقره ملمع بین چهل و چهار گلدان ملمع نصب شده بود که بر روی صفحه مدور و محدب هر یک از آنها اسمی از اسمای حسنی الهی به طور برجسته و به خط ثلث و به رنگ سفید در زمینه لاجوردی مکتوب بود.

ضریح قبلی حرم مام رضا(ع)

ضریح قبلی حرم مام رضا(ع)

عکس هوایی از مجموعه حرم نورانی امام رضا(ع) حدود 40 سال پیش

عکس هوایی از مجموعه حرم نورانی امام رضا(ع) حدود ۴۰ سال پیش

آخرین نکته از چند نکته کوتاه و خواندنی درباره حرم امام رضا (ع) ونکته ۱۲

پس از گذشت بیش از چهل سال از نصب ضریح پیشین موجباتی همچون فرسودگی، و سست شدن پایه‎ها و ساختار ضریح و ساییدگی پوشش و روکش‎های نقره‎ای و طلایی آن، ساخت و نصب پنجمین ضریح را ضروری می‎نمود.

به دستور مقام معظم تولیت آستان قدس رضوی حضرت آیه الله واعظ طبسی، از سال ۱۳۷۲ مطالعات و بررسی‎های مقدماتی ساخت ضریح آغاز گردید.

به دنبال آن طرح‎های متعددی از طرف هنرمندان نامی کشور ارایه شد.

نهایتاً توفیق طراحی ضریح نصیب استاد برجسته نگارگری کشور جناب آقای فرشچیان گردید.

 

ضریح حرم امام رضا (ع)

ضریح حرم امام رضا (ع)

جهت رزرو هتل در مشهد با ما همراه باشید.

اماکن دیدنی مشهد را بشناسیم.

با ما در تماس باشید انتقادات و پیشنهادات شما باعث بهبود عملکرد ما می شود.

 

Print Friendly, PDF & Email
0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

Want to join the discussion?
Feel free to contribute!

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *